Thursday, June 25, 2009

Το ύψος των λύτρων στα 2 ευρώ

Υπήρξε άλλοτε μια εποχή όπου οι «πολιτικοί ταγοί», σύμφωνα με τους ισχυρισμούς ορισμένων, φέροντο ως εβρισκόμενοι εις θέσιν να καυχηθούν ότι παρέμεναν αυστηρώς αμετακίνητοι στις θέσεις τους. Ύστερα οι θέσεις εγκαταλείφθηκαν έξαφνα και ως επακόλουθο αυτής τους της απελευθέρωσης, της αποτίναξης των δεσμών τους, οι επαγγελματίες της πολιτικής επιδόθηκαν –και εξακολουθούν, δίχως φειδώ, να αποδύονται έκτοτε– σε μια ατέρμονη μετακίνηση. Όπως οι ήρωες του Λουί Μπουνιουέλ στην ταινία «Η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας», άσκοπα περιφέρονται από δεξίωση σε επίσημο δείπνο, παρακάθονται σε πληθώρα γευμάτων, ενώ στο διάστημα που εναπομένει ανάμεσα σε όλα αυτά οι συνδαιτυμόνες συλλαμβάνονται να βαδίζουν αποκαμωμένοι, ολομόναχοι, στον ίδιο ερημικό δρόμο· δίχως ποτέ να φτάνουν οπουδήποτε. Η απαίτηση κανείς να βρίσκεται παντού ταυτοχρόνως, η απορρέουσα από την προηγηθείσα μεταμόρφωση του σε τηλεοπτική εικόνα, αποδεικνύεται συνώνυμη του να μην είναι ποτέ πουθενά. Και είναι, ίσως, ακριβώς η επίγνωση αυτής της συνθήκης της οποίας η απώθηση μάταια επιζητείται, όταν οι επιβάτες, μεταφερόμενοι αεροπορικώς από τον ένα διεθνή αερολιμένα στον επόμενο, περιοδεύοντας ανά τα τουριστικά θέρετρα της υφηλίου, μεταβαίνοντας από το αεροδρόμιο στην υπερπολυτελή ξενοδοχειακή μονάδα, ερίζουν ενίοτε για το τοπωνύμιο –το όνομα «Μακεδονία»– όπου ένα αεροσκάφος φέρει στο φτερό του. Ως ενοχλητική υπόμνηση της ανεστιότητας τους, η επίμονη αίσθηση του τζετ λαγκ, ελάχιστη παρενέργεια της εκμηδένισης των αποστάσεων, δηλαδή της απώλειας της σημασίας του τι είναι πού, συνιστά το έτερο πράγμα που συνοδεύει τους εκδρομείς σε κάθε ασταθές βήμα τους, μετά την αυστηρή φρούρηση. Και θα μπορούσε, ας μην παραλείψουμε να το πούμε, να υποθέσει κανείς ότι η παρουσία αυτής της τελευταίας αποσκοπεί ακριβώς στη διαφύλαξη του φοβερού μυστικού· αποβλέπει στην αποτροπή των αδιάκριτων βλεμμάτων. Θα μπορούσε να διατυπωθεί ο εν λόγω ισχυρισμός, εφόσον βέβαια, σε πλήρη εναρμόνιση με τα όσα λαμβάνουν χώρα στη χώρα του παραμυθιού, οι θεατές, εθελοτυφλώντας, δεν ήταν απολύτως πρόθυμοι να συμβάλλουν στη συγκάλυψη. Με τη μόνη διαφορά να συνίσταται στο ότι εδώ δεν είναι τα καινούρια ρούχα του αυτοκράτορα εκείνα τα οποία λείπουν· πίσω από αυτά έχουμε την απουσία του υποκείμενου καθεαυτού.

Έτσι η έκφραση «συμμετέχουν στη σύνοδο», που κατά κόρον χρησιμοποιείται, προκειμένου να δηλωθεί ότι οι ηγέτες παρακάθονται σε ένα ακόμη γεύμα, συνιστά σαφέστατα ευφημισμό – έναν ακόμη· διότι η σύνοδος απαιτεί τη διάνυση μιας σταθερής τροχιάς, όπως επίσης να διαθέτεις βαρύτητα, την οποία, δυστυχώς, τα διαστημικά σκουπίδια, τα επιπλέοντα στο αχανές διάστημα υπολείμματα των ψυχροπολεμικών δορυφόρων, στερούνται. Η σύνοδος του Ερμή με την Αφροδίτη· μεγάλη εύνοια για τα ερωτικά σας – και όλως τυχαίως ή κατά δαιμονική σύμπτωση είθισται η συμβουλές των άστρων να παρουσιάζονται εμβόλιμες στις σελίδες των οικονομικών ενθέτων των εφημερίδων… Το φαινόμενο, λοιπόν, του οποίου η εκδήλωση επίκειται θα ήταν δυνατό να παραλληλιστεί ακριβέστερα με μια βροχή μετεωριτών· σημειώνεται υπακούοντας στις επιταγές μιας κάποιας περιοδικότητας, όντας ορατή κάθε φορά από άλλο σημείο του πλανήτη Γη. Θα προσελκύσει το ενδιαφέρον όσων εναλλακτικά θα μπορούσαν να επιδίδονται στο κυνήγι κυκλώνων – όπως κάθε κυκλώνας, άλλωστε, έτσι και η σύνοδος θα περιστραφεί γύρω από τον εαυτό της.

Η επιλογή της νήσου Κέρκυρας ως τόπου τέλεσης της άτυπης συνόδου των υπουργών εξωτερικών των χωρών-μελών του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, προϊόν δαιμονικής έμπνευσης ή όχι, υπήρξε, οφείλουμε, κατόπιν όλων αυτών, να ομολογήσουμε, η πλέον κατάλληλη· η ιδανική θα τολμούσαμε να ειπούμε· δίχως περιθώρια σφάλματος… Ασφάλεια· «α» στερητικό + «σφάλω». Η απουσία σφάλματος που προϋποθέτει την απουσία. Η παράδοση στην αδράνεια, η πλήρης απραξία, συνιστά την μόνη επιλογή που διασφαλίζει ότι κανένα σφάλμα δεν θα διαπραχθεί. Είναι γι’ αυτό που η στασιμότητα, η οποία συνοδεύεται από την προαναφερθείσα υπερκινητικότητα –η κίνηση σε τροχιά αδράνειας– ως αντιπερισπασμό, εκδηλώνεται. Eίπαμε· φέρνουν στο νου όσοι φέρονται να κρατούν τις τύχες τις ανθρωπότητος στα χέρια τους τους αστούς του Μπουνιουέλ. Στον «Άγγελο εξολοθρευτή» ένα ζευγάρι τέτοιων δεξιώνεται πλήθος ομοίων τους, εκπροσώπων της υψηλής κοινωνίας. Μετά το πέρας της βραδιάς, για λόγο άγνωστο, κανείς μα κανείς από το συγκεντρωμένο πλήθος δεν δύναται να διαβεί το κατώφλι της σάλας· όλοι τους παραμένουν δίχως προφανή αιτία, δίχως εξήγηση, παγιδευμένοι εντός των ορίων του living room, έρμαια μιας μυστηριώδους, ακατανόητης –όσο και ακατανίκητης– δύναμης.

Το στοιχείο του παραλόγου είναι βέβαια διάχυτο στην τέχνη του αμετανόητου σουρεαλιστή Μπουνιουέλ· αλλά εν προκειμένω η πραγματικότητα ίσως και να ξεπερνά την πλέον οργιάζουσα φαντασία, αφού κατ’ εξοχήν παράλογη είναι η επιδίωξη της επιβολής του «ορθολογικού» ελέγχου επάνω στη φύση και τους ανθρώπους. Θα ήλπιζε κανείς ότι οι αξιωματούχοι, καταβεβλημένοι, εξουθενωμένοι από τις προσανατολιζόμενες στην κατεύθυνση αυτή προσπάθειες τους, θα αναγνώριζαν τη ματαιότητα τους, αποφασίζοντας να καταθέσουν τα όπλα. Μόνη η ακλόνητη πίστη των φλογισμένων αντικαπιταλιστών –προορισμένη να περισώσει τις δικές τους αδιαπραγμάτευτες βεβαιότητες– στην ικανότητα μιας χούφτας ραδιούργων να κινούν από τα παρασκήνια τα νήματα θα έμενε να τονώνει το καταρρακωμένο ηθικό των «ιθυνόντων», να διατηρεί κάποια ψήγματα από το κύρος τους που φθίνει, την «αίγλη» τους που τρεμοσβήνει. Έτσι, μεταξύ τύρου και αχλάδου, κρατώντας νωχελικά το ποτό τους, οι «κυρίαρχοι» θα εκμυστηρεύθηκαν, ενδεχομένως, ο ένας στον άλλον πως, δυστυχώς, ο κόσμος δεν μπορεί να κρατηθεί ακινητοποιημένος. Τα πάντα είναι ρευστά· έστω και αν δεν ρέουν επί του παρόντος· αλλά απλά υγροποιούνται. Λιώνουν, όπως τα παγάκια στο αφημένο ποτήρι – μισοάδειο αυτό. Και να! Ετούτο δα τουλάχιστον είναι βέβαιο· οι πάγοι λιώνουν. Η σύνοδος ΝΑΤΟ – Ρωσίας θα διεξαχθεί στις 26 του μηνός. Και ύστερα όλοι μαζί θα πάμε να εξαντλήσουμε τα αποκαλυπτόμενα κοιτάσματα καυσίμων στο Β. Πόλο… Οποία φιλοδοξία!

Η Κέρκυρα, το αλλοτινό σταυροδρόμι πολιτισμών, απετέλεσε ιδανική επιλογή ως τόπος διεξαγωγής της συνόδου, είναι σίγουρο. Λίγες μόλις ημέρες προ της ενάρξεως της μια έκπληξη ανέμενε του περιχαρείς επισκέπτες και εμάς τους Κερκυραίους που μείναμε εμβρόντητοι, αντικρίζοντας τους νεκραναστημένους δόγηδες, το Μεγάλο Προνοητή της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, τους ιερωμένους με τα χρυσοποίκιλτα άμφια. Υπό τον ήχο των τυμπάνων, φρουρούμενοι, περιδιάβηκαν τους δρόμους της παλαιάς πόλης για μια τελευταία φορά. Πικρό μειδίαμα. Διαβάζουμε: «Καλλιτεχνικές παραστάσεις των “figuranti” της ομάδας ιστορικών αναπαραστάσεων CERS, που θα παρουσιάσουν της κλασικές φιγούρες της αντιπροσωπίας της Γαληνοτάτης στα τέλη του 16ου αιώνα». Υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων και του Δήμου Κερκυραίων. Τα φλας άστραψαν… Και θα αστράψουν ξανά. Η έλευση στην Κέρκυρα του πλήθους των αντιπροσωπιών, η επιτυχής τέλεση της συνόδου, λογίζεται ως μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τη διεθνή προβολή του νησιού ως ποιοτικού τουριστικού προορισμού. Οι εξέχουσες προσωπικότητες, κάνοντας διακοπές στην Κέρκυρα, πέφτουν θύματα της ίδιας τους της μηχανής· υποβαθμίζεται η σύσκεψη τους σε τουριστική ατραξιόν – και θα συνιστούσε ευχής έργον αν το ζεύγος Κλίντον, που φέρεται να σχεδιάζει ολιγοήμερες διακοπές στην Κρήτη απ’ όλα τα μέρη, εναρμόνιζε το πρόγραμμα του με αυτό των «Ionian concerts», ούτως ώστε στα πλαίσια αυτών να εντασσόταν ένα ρεσιτάλ σαξοφώνου του άλλοτε προέδρου των ΗΠΑ.

Είναι οι παράνομοι μετανάστες εκείνοι για των οποίων την «εξολόθρευση» οι άγγελοι μεριμνούν – και, καθώς οφείλουμε να ομολογήσουμε, πλήθος περιστατικών συντείνουν στο ότι η συγκεκριμένη λέξη θα μπορούσε να παρατεθεί και εκτός εισαγωγικών. Η ασφάλεια της μονάκριβης Ευρώπης που αποτυπώνεται στη μια εκ των δύο όψεων ενός νομίσματος φέρεται να απειλείται από όσους παίζουν τη ζωή τους κορώνα-γράμματα. Η πάταξη της παράνομης μετανάστευσης καταλαμβάνει προεξάρχουσα θέση στην ατζέντα του προσεχούς weekend και έτσι κατά ειρωνεία της τύχης, οι εκδρομείς, όσοι καταβάλουν φιλότιμες προσπάθειες, προκειμένου να αναγάγουν σε υψηλή τέχνη το να μετακινείσαι διαρκώς, δίχως ποτέ να πηγαίνεις πουθενά αλλού, απεργαζόμενοι τον αφανισμό της λαθραίας μετανάστευσης, –ίσως της μόνης εναπομείνασας μορφής μετακίνησης που υπαγορεύεται από την ανάγκη– φιλοδοξούν να προλειάνουν το έδαφος για την εξάλειψη του ταξιδιού. Ο συμβολισμός είναι προφανής: Στον τόπο αυτό που υπήρξε κάποτε πέρασμα ανάμεσα σε ανατολή και Δύση, ένα άλλο πέρασμα αξιώνεται να συντελεσθεί. Η οριστική μετάβαση από την περιπλάνηση στο παράδερμα· η έκλειψη του ταξιδιού προς μεγάλο όφελος της τουριστικής οικονομίας. Η τέλεση αυτής της «συνάντησης», της «συνόδου», ως φάρσας σε αυτό το τέως θέατρο συνάντησης πολιτισμών έρχεται απλά ως επαλήθευση της διάχυτης αίσθησης ότι εδώ καμιά συνάντηση δεν είναι πια εφικτή.

Στην περιοχή της Σπηλιάς την ίδια ώρα, στο υπό κατασκευήν καταφύγιο τουριστικών σκαφών –έτσι είναι, το καταφύγιο παρέχεται μονάχα σε όσους δεν το έχουν ανάγκη– η ανέγερση κυματοθραύστη ύψους 3 μέτρων προβλέπεται, προκειμένου ένα κύμα άλλο από αυτό της μετανάστευσης να περιοριστεί. Η μαρίνα αυτή, όπου τα πλεούμενα όσων εκ του ασφαλούς υποδύονται τους θαλασσοπόρους θα ελλιμενίζονται με ασφάλεια, ασφαλώς συνιστά ένα κάποιο ανάλογο για τις χίμαιρες που ορισμένοι κυνηγούν· το «ομοίωμα», τη μικρογραφία ενός πλανήτη λιμνάζοντος. Τα μέτρα προφύλαξης λογίζονται ως αναγκαία· μια ριπή ανέμου είναι αρκετή για να μεταδοθεί η επιδημία. Μάσκα προστασίας· αποστείρωση· καραντίνα, απομόνωση των φορέων. Να προσέχεις στο δρόμο μη σε σκουντήξουν οι βρώμικοι. Αν τα μέτρα, βέβαια, είχαν ληφθεί εγκαίρως όλα θα προλαμβάνονταν· η απαγωγή θα είχε αποτραπεί. Ο ξένιος Δίας-ταύρος θα είχε κρατηθεί σε κέντρο φιλοξενίας προσφύγων –άλλωστε κατά των Ηρόδοτο οι Έλληνες δανείστηκαν τους θεούς τους από τους Βαρβάρους. Η Ευρώπη θα ήτο ασφαλής…

Το προαναφερθέν «τείχος» εν μέσω της θάλασσας, κρύβοντας τη θέα προς αυτήν, θα μπορούσε να ιδωθεί ως μια μεταφορά για τη «διορατικότητα» των ηγετών –κυρίως, όμως, για τη διορατικότητα των κοινωνιών– που προκρίνουν τη «μεταφορά» –εδώ όχι με έννοια μεταφορική, τις μαζικές μεταφορές– έναντι του ταξιδιού, τη στιγμή όπου η εγκατάλειψη του τέλματος, στο οποίο έχουν περιέλθει, καθίσταται προδήλως επιτακτική. Ο «πλούτος», η υλική ευμάρεια της οποίας προαμύνονται· το γεγονός ότι η μετανάστευση αναγνωρίζεται ως αναγκαία για τη διεύρυνση της, για την περεταίρω συνέχιση της «ανάπτυξης» – η συνέχιση που προκρίνεται έναντι της αλλαγής της αυτοαλλοίωσης· όλα τους συμβαδίζουν με μια δίχως προηγούμενο φαντασιακή ένδυα, απόρροια της καταβαράθρωσης της κοινότητας που με τη σειρά της συνιστά αποτέλεσμα ακριβώς της επέλασης της προαναφερθείσας «ανάπτυξης», μιας και αναπτύσσεται αυτή ως παράσιτο, απομυζώντας την κοινωνία-ξενιστή. Αν οι μετανάστες έχουν να προσκομίσουν κάποιο πλούτο είναι αυτός η κοινότητα που ως ένα βαθμό επιβιώνει στις εν πολλοίς παραδοσιακές, «υπανάπτυκτες», κοινωνίες προέλευσης τους. Είναι, λοιπόν, η πιθανή μετάδοση ετούτης της νέας γρίπης από τους μετανάστες η οποία προξενεί τον τρόμο. Η επαφή με τους «ξένους» φέρνει αλγεινές μνήμες στην επιφάνεια από την επαφή με τους διπλανούς που, σε μια κοινωνία μαστιζόμενη από την ιδιωτικοποίηση που αποτελεί παρελκόμενο της υπερίσχυσης του οικονομικού κινήτρου έναντι παντός άλλου, έχει καταστεί απευκταία. Ο συνωστισμός, οι στενές επαφές, καλόν είναι να αποφεύγονται…

Έτσι η σύνοδος των υπουργών εξωτερικών θα λάβει χώρα –τι ειρωνεία!– εντός ενός προστατευόμενου θόλου. Είναι επόμενο· η θεσμισμένη εξουσία δεν θα μπορούσε παρά να είναι διαχωρισμένη σε έναν κόσμο θρυμματισμένο, όπου οι «κόκκινες ζώνες» που είθισται να χαράσσονται στις συνόδους των διαφόρων διακρατικών οργανισμών, αποτελώντας ενίοτε το «κόκκινο πανί» –για τον ταύρο, όμως, μιλήσαμε νωρίτερα– για τους πολέμιους της παγκοσμιοποίησης, δεν συνιστούν το μείζον, ωχριούν ενώπιον άλλων. Ο κόσμος αυτός, σε πείσμα των κραυγών περί της τελευταίας, φαίνεται να «αυτοανατέμνεται», να κατακερματίζεται σε πλήθος ζωνών, ίσως επειδή έτσι πρέπει να συμβαίνει με τους πάγους που λιώνουν. Αναρίθμητα παγόβουνα πλέουν ανά την υφήλιο – οι θεσμικοί άρχοντες δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου. Αναρίθμητα μικρότερα και μεγαλύτερα παγωμένα πλωτά νησιά, απότοκα της τήξεως της πάλαι ποτέ μεγάλης παγωμένης ερήμου. Από το τουριστικό νησί της Κέρκυρας –μια ζώνη παραθερισμού άραγε να λιώνει γρηγορότερα;– ως τις «νησίδες αντίστασης στην εξουσία/στον καπιταλισμό», όπου οι παγιωμένες θέσεις των πολικών αρκούδων που ισορροπούν μόνες στην άκρη, δεν αρκούν για να αποκρυφθεί ότι το έδαφος, αργά αλλά σταθερά, υποχωρεί κάτω από τα πόδια τους – ή μήπως πρόκειται για μαμούθ κατεψυγμένα μέσα στους παγετώνες; Με τα νύχια τους συνεισφέρουν και αυτές όσο μπορούν στην κατακρεούργηση του αστικού σώματος –έχουμε εν προκειμένω να κάνουμε με ζώνες γκρίζες– που εδώ στην Κέρκυρα έχει επισημοποιηθεί με τον εγκλεισμό της παλαιάς πόλης εντός της «ζώνης προστασίας» της unesco, ως μνημείο παγωμένης –όπως τα μαμούθ στα παγόβουνα έτσι και αυτή πρέπει να φυλάσσεται στους -30C– πολικής κληρονομιάς – στην Κέρκυρα ετούτος ο Ιούνιος ήταν πολύ κρύος…

Αλλά κυρίως, όπως επιχειρήσαμε να δείξουμε, είναι τα μικρά κουβούκλια, οι ασφυκτικοί θύλακες, που τείνουν να κατακλύσουν τον κόσμο. Απειλούν αυτοί να γίνουν τόσοι, όσοι και όλοι εμείς. Άρτια λαξευμένες παγοκολόνες, όπως αυτές όπου ο Ντόναλντ Ντακ παγιδεύεται, έχοντας προηγούμενα πέσει στην παγωμένη λίμνη, αφού το λεπτό στρώμα πάγου έξαφνα υποχώρησε. Skating on thin ice. Κρακ! – και κουααάκ! Ας μην κάνουμε την πάπια. Είναι η παγωμάρα της εποχής της μετανεωτερικότητας. Γι’ αυτό το να καταλύσουμε τις ζώνες από τις οποίες αποκλειόμεθα ίσως προϋποθέτει να εξέλθουμε από αυτές στις οποίες είμαστε μέσα· ενίοτε οικειοθελώς. Λαμβανομένων τούτων υπ’ όψιν, δηλώνουμε κατηγορηματικώς ότι εφόσον τελικά αποφασίσουμε να μετάσχουμε στις προγραμματισμένες κινητοποιήσεις εναντίον της συνόδου –θα εξαρτηθεί αυτό από την έγκαιρη ή μη απόψυξή μας, μείνατε συντονισμένοι όσοι κόπτεσθε στο blog της Αυτόνομης Θέρμανσης Κέρκυρας– θα το πράξουμε ως μια ακόμα στιγμή στη διαρκή προσπάθεια να συμβάλουμε στη διάρρηξη των προαναφερθεισών αδιόρατων ζωνών· όχι θεωρώντας τη συμμετοχή μας ως ένα γεγονός ξέχωρο, αποσπασμένο, διαχωρισμένο, αποδίδοντας στη σύνοδο «εξέχουσα» σημασία. Θα το κάνουμε έχοντας ως μέλημα να απευθυνθούμε στους παρακείμενους διαβάτες, όχι στους ΥΠΕΞ-(υπερ)κείμενους «επιβάτες». Οι μάχες χαρακωμάτων μας απωθούν, ο χωρισμός σε στρατόπεδα μας ξενίζει. Πόσω μάλλον όταν ο κόσμος χωρίζεται από πληθώρα χαρακιών – ο χάρακας, ο «κανόνας»· η «κανονικότητα» του υποδεκάμετρου. Ξέρουμε πως όλα αυτά δεν θα ηχούν διόλου «ανταγωνιστικά». Αλλά, πάλι, ίσως να είναι καιρός –στην Κέρκυρα αυτός ο Ιούνιος υπήρξε βροχερός– να αποδώσουμε τα του καίσαρος το καίσαρι· το μονοπώλιο του ανταγωνισμού στον καπιταλισμό.