Thursday, February 14, 2008

Καρποί της παρθένας κερκυραϊκής γης


Καρποί της παρθένας κερκυραϊκής γης


Το ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων είναι γνωστό ότι διαρκώς επανέρχεται στο προσκήνιο με διάφορες αφορμές, μονοπωλώντας κατά καιρούς την τοπική επικαιρότητα. Τις κινητοποιήσεις των κατοίκων του Τεμπλονίου κατά το πρόσφατο παρελθόν διαδέχτηκαν οι αντίστοιχες εκείνων της Λευκίμης, οι οποίοι αντιτίθενται στη λειτουργία ΧΥΤΑ στην περιοχή Μεσοράχι του δήμου τους, καταγγέλλοντας ότι η χωροθέτηση του στο συγκεκριμένο σημείο δεν πληροί τη προβλεπόμενες από το νόμο προϋποθέσεις. Σε αυτήν την εκδοχή συγκλίνουν αρκετοί άνθρωποι, των οποίων οι αρμοδιότητες άπτονται του συγκεκριμένου ζητήματος, τοποθετούμενοι δημόσια ενάντια στην προοπτική της δημιουργίας του ΧΥΤΑ, επισείοντας τον κίνδυνο σοβαρών περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Είναι ασφαλώς ηλίου φαεινότερον ότι μονάχα δυσμενείς συνέπειες είναι δυνατόν να προκύψουν από την εν λόγω κίνηση για το περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής –οι ΧΥΤΑ άλλωστε και επισήμως πλέον θεωρούνται παρωχημένοι ως «λύση». Είναι επίσης προφανές για εμάς ότι δεν έχουμε να κάνουμε με ένα ζήτημα διαχειριστικής φύσεως, αλλά με ένα πρόβλημα οικολογικό, δηλαδή κατεξοχήν πολιτικό που ως τέτοιο έχει ασφαλώς συγκεκριμένες αιτίες. Τις αιτίες αυτές είναι που φιλοδοξούμε συνοπτικά να αναλύσουμε στο παρόν κείμενο.

Το ζήτημα που εξετάζουμε καθεαυτό, το ζήτημα των απορριμμάτων, μας ωθεί αυτομάτως να αναλογιστούμε τη θεαματική κοινωνιολογική και ανθρωπολογική μετάλλαξη την οποία έχει υποστεί ο πληθυσμός του νησιού σε χρονικό διάστημα λίγων μόλις δεκαετιών. Ορόσημο για αυτήν την διαδικασία ραγδαίου μετασχηματισμού, που δεν άφησε ασφαλώς ανεπηρέαστο το τοπίο, υπήρξε η σταδιακή αντικατάσταση από τη δεκαετία του ’60 της αγροτικής και κλασσικής βιομηχανικής οικονομίας του νησιού από την αναδυόμενη τουριστική βιομηχανία. Η φρενήρης ανάπτυξη που αυτή γνώρισε από τη δεκαετία του ’70 κι έπειτα είχε δραματικές συνέπειες και σήμανε τη μετάβαση από την οικονομία της ανακύκλωσης σε αυτήν του καταναλωτισμού και της σπατάλης. Για να μην μακρηγορούμε, την «εγκράτεια» που υπαγορευόταν από την αναγκαιότητα, διαδέχτηκε η απώλεια κάθε μέτρου, την οποία υποδηλώνουν οι νεόδμητες βίλες εν μέσω των αποψιλωμένων ελαιώνων που κατά τη γνώμη μας θα έπρεπε να ανακυρηχθούν σε σήμα κατατεθέν (trademark) της σύγχρονης κερκυραϊκής κουλτούρας. Πρόκειται για ένα μέρος μόνο των συνεπειών που προκύπτουν ως απόρροια της διαβρωτικής επίδρασης του σύγχρονου καπιταλισμού, όταν αυτός εισβάλει βίαια στις παραδοσιακές κοινωνίες. Το σφοδρότερο πλήγμα το οποίο επιφέρεται στις κοινωνίες αυτές είναι η καταστροφή κάθε ίχνους κοινοτικής ζωής. Η από μέρους τους αποποίηση κάθε έννοιας κοινότητας αποτελεί το προαπαιτούμενο για την εγκόλπωση της ανάπτυξης.

Η διαδικασία αυτή, η οποία έχει βέβαια επιτελεσθεί σε κάθε σημείο της ελληνικής επικράτειας εδώ και μια πεντηκονταετία, στις περιοχές όπως η Κέρκυρα που παραδίδονται στα θέλγητρα της τουριστικής οικονομίας, ως χαρακτηριστικό γνώρισμα φέρει τη συντήρηση των καταλοίπων της παράδοσης, τα οποία, αποσπώμενα από τα ιστορικά τους συμφραζόμενα, επιβιώνουν ως καρικατούρες, στερημένα από κάθε σημασία. Κάθε «πολιτιστική εκδήλωση» στην Κέρκυρα που στα πλαίσια αυτά λαμβάνει χώρα για το θεαθήναι είναι ένας επιτάφιος, κατά την περιφορά του οποίου οι μπάντες, οι πολιτιστικοί σύλλογοι με τις παραδοσιακές φορεσιές τους, υποδυόμενοι τους νεκροπομπούς, φέρουν στους ώμους τους το νεκρό βάρος του άδειου κελύφους της «πολιτιστικής μας κληρονομιάς». Η επιχειρούμενη μεταπήδηση από το «πατροπαράδοτο» πρότυπο των τριών “s” του τριπτύχου «sea, sun, sex» (θάλασσα, ήλιος, σεξ) στο νέο «ποιοτικό τουριστικό προϊόν» δεν συνιστά κανενός είδους πρόοδο στο μέτρο που αμφότερες οι «στρατηγικές» θεμελιώνονται στην κουλτούρα της εξαπάτησης. Εξαπάτηση η οποία, απλά μιλώντας, μεταφράζεται στο να κοροϊδεύουμε πρωτίστως τον εαυτό μας.

Ειρωνεία της τύχης. Αμφότερα τα πεδία των μαχών γειτνιάζουν με εμβληματικές τοποθεσίες για τον κερκυραϊκό τουρισμό. Σε απόσταση αναπνοής από τη χωματερή στο Τεμπλόνι βρίσκεται το θεματικό χωριό του Μπούα στα Δανήλια. Ο δαιμόνιος επιχειρηματίας θα πρέπει να αναγνωρισθεί ως προπομπός της νέας τουριστικής μας πολιτικής. Ο χώρος ο οποίος προορίζεται για το ΧΥΤΑ του Νότου απέχει μισό περίπου χιλιόμετρο από την περιοχή του Κάβου. Έτσι το τελικό προϊόν επιστρέφει πλάι στην πηγή. Φαίνεται πως τα σκουπίδια υπόκεινται σε αμοιβαία έλξη μεταξύ τους. Γι’ αυτά τα σκουπίδια όμως δεν έχει υποπέσει στην αντίληψη μας κανενός είδους διαμαρτυρία από πλευράς της πλειοψηφίας των κατοίκων. Όπως καμιά αντίστοιχη διαμαρτυρία δεν γνωρίζουμε να έχει υπάρξει για τα λύματα των ξενοδοχειακών μονάδων και των ενοικιαζόμενων δωματίων που διοχετεύονται ανεξέλεγκτα και ανεπεξέργαστα στη θάλασσα, για την προωθούμενη ανέγερση ξενοδοχειακών μονάδων σε υδροβιότοπους και άλλες προστατευόμενες περιοχές, για την αυθαίρετη δόμηση εν μέσω των ελαιώνων, για το ψάρεμα με δυναμίτη, για τις επιπτώσεις από το διαρκές πήγαινε - έλα πλοίων και αεροπλάνων που μεταφέρουν τις ορδές των τουριστών. Πολλά ζητάμε. Για το λόγο αυτό –και επειδή προφανώς είμαστε άνθρωποι εκ φύσεως κακόπιστοι– στεκόμαστε κάπως επιφυλακτικοί απέναντι στην όψιμη οικολογική ευαισθητοποίηση των κατοίκων –δίχως βέβαια να γενικεύουμε.

Νομίζουμε, λοιπόν, πως και εδώ έχουμε να κάνουμε με μια κλασσική περίπτωση. Οι Λευκιμιώτες δεν θέλουν τα σκουπίδια στην πόρτα τους. Ας πάνε όπου θέλουν εκτός από εκεί. Αυτή η συνήθης αντίδραση σε συνδυασμό με το σύμπλεγμα του «ριγμένου» που συνοψίζεται στη φράση «η πόλη θέλει να μας φορτώσει τα σκουπίδια για να μην αναπτυχθούμε» συγκροτούν νομίζουμε των πυρήνα του σκεπτικού τους. Ένα σκεπτικό που ευνοεί την αποποίηση ευθυνών. Και στις ευθύνες εν προκειμένω συγκαταλέγεται ο εθισμός στο εύκολο και γρήγορο χρήμα, τον οποίο υποδηλώνει η χρόνια επανάπαυση στο τουριστικό μοντέλο τύπου Κάβου. Υπό τις συνθήκες αυτές και από τη στιγμή που δικό μας μέλημα είναι η εναντίωση στην καταστροφή του περιβάλλοντος, το να δηλώσουμε ότι «στεκόμαστε στο πλευρό των κατοίκων» δεν θα είχε κανένα ιδιαίτερο νόημα, μιας και ούτε σε… εκλογική ενίσχυση προσβλέπουμε, ούτε τρέφουμε αυταπάτες ότι τάχα, διαμέσου της σύγκρουσης με τα ΜΑΤ οι κάτοικοι θα «συνειδητοποιηθούν» και θα γίνουν ξάφνου «επαναστάτες». Εκείνο το οποίο οφείλουμε ως πολιτική ομάδα να κάνουμε, είναι να προσπαθήσουμε να αναλύσουμε τα όσα συμβαίνουν, ευελπιστώντας να ενθαρρύνουμε τον προβληματισμό που αποτελεί προϋπόθεση για την όποια δράση.

Συχνά εκστομίζονται από τα χείλη των τοπικών αρχόντων τετριμμένες φράσεις του τύπου «ο τρόπος που μια κοινωνία διαχειρίζεται τα σκουπίδια της, είναι δείκτης για τον πολιτισμό της». Εκείνο στο οποίο μπορούμε να συμφωνήσουμε, είναι πως, όντως, το ζήτημα που ανακύπτει με τα σκουπίδια είναι ενδεικτικό για τον πολιτισμού μας, αναδεικνύοντας τα «επιτεύγματα» και την ανοησία ενός πολιτισμού που θέτει την οικονομία στο επίκεντρο της κοινωνικής ζωής, επιτάσσοντας τη διαρκή αύξηση της παραγωγής. Φυσικό παρεπόμενο αυτής της θέσης που καταλαμβάνει η οικονομική δραστηριότητα είναι η καταδυνάστευση της δημιουργικότητας του ανθρώπινου όντος και ο υποβιβασμός κάθε άλλης ανθρώπινης δραστηριότητας. Αυτό προδίδει στο παράδειγμα της Κέρκυρας η σχέση με την παράδοση, την οποία σκιαγραφήσαμε προηγούμενα. Σε αυτό συνηγορεί και η σχέση που διατηρούν –ή πιο σωστά δεν διατηρούν– οι σύγχρονες κοινωνίες με την πολιτική. Η αποπολιτικοποίηση και η αδράνεια από την οποία νοσούν, είναι διαρκώς διογκούμενες σε σημείο που οι κοινωνίες αυτές αδυνατούν ακόμη και να «ελέγχουν» τη διαχωρισμένη εξουσία, όπως λίγο ως πολύ έχουν την «υποχρέωση» σε ένα καθεστώς φιλελεύθερης ολιγαρχίας. Πόσω μάλλον να θελήσουν κάτι άλλο.

Είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε πως στην κίνηση των κατοίκων της Λευκίμης τέθηκε προς ψήφιση πρόταση που έκανε λόγο για διαλογή των απορριμμάτων στην πηγή και διαχείριση τους η οποία θα διέπεται από τη «δίκαιη κατανομή των βαρών και των ωφελημάτων», όπως χαρακτηριστικά αναφερόταν σε αυτήν (βλ. σχετικά εδώ http://www.geocities.com/vlassis60/noon-noeito.html). Το γεγονός ότι η πρόταση αυτή δεν υιοθετήθηκε –με την αιτιολογία ότι δεν είναι «ρεαλιστική», φανταζόμαστε– αποδεικνύει πως η τοπική κοινωνία αδυνατεί και να φανταστεί μια στοιχειώδη αλλαγή, περιοριζόμενη αντίθετα στο να αιτείται μιας λύσης από τους «αρμοδίους». Όμως η μόνη προοπτική επίλυσης του οικολογικού ζητήματος, το οποίο, επαναλαμβάνουμε, είναι πρόβλημα κατ’ εξοχήν πολιτικό, προϋποθέτει το ριζικό επαναπροσδιορισμό των προτεραιοτήτων των κοινωνιών. Όσο οι κοινωνίες επιλέγουν να μην κάνουν χρήση της δύναμης τους πετώντας την στα σκουπίδια, τα σκουπίδια θα μας κατακλύζουν.

Πρωτοβουλία Αυτόνομων Κέρκυρας
www
.aytonomoikerkyras.blogspot.com
aytonomoikerkyras@yahoo.com

Σύντομη ενημέρωση για τη χτεσινή πορεία του εργατικού κέντρου

Την έχουμε δει λίγο, πρακτορείο ειδήσεων τελευταίως, ιδού επομένως μια συνοπτική ενημέρωση από τη χθεσινή κινητοποίηση στην Κέρκυρα για το ασφαλιστικό. Δύο πορείες πραγματοποιήθηκαν, ως είθισται, χθες το πρωί στα πλαίσια της απεργίας. Εμείς ασφαλώς συμμετείχαμε σε αυτήν του εργατικού κέντρου, η οποία συγκέντρωσε περί τα 250 άτομα, αριθμός σίγουρα όχι ικανοποιητικός, αλλά αυξημένος συγκριτικά με τα συνήθη δεδομένα -πολύ συχνά οι συγκεντρώσεις που καλεί το εργατικό κέντρο στην Κέρκυρα δεν καταλήγουν σε πορεία, λόγω χαμηλής προσέλευσης. Η πορεία ήταν ένας χαλαρός περίπατος στους δρόμους της πόλης. Εμείς κατά το μεγαλύτερο μέρος της φωνάζαμε ορισμένα συνθήματα, κάποια από τα οποία της στιγμής (πχ "δώστε σύνταξη στη φαντασία, την καταδυναστεύει η μισθωτή εργασία"). ενώ μοιράσαμε και μερικά αντίτυπα από το κείμενο που είχαμε κυκλοφορήσει με αφορμή την προηγούμενη κινητοποίηση (βλέπε εδώ: http://aytonomoikerkyras.blogspot.com/2007/11/1000-50.html).