Tuesday, March 27, 2007

Πέρα απο την ιδιωτικοποήση της παιδείας υπάρχει και η παιδεία της ιδιωτικοποίησης

Πέρα απο την ιδιωτικοποήση της παιδείας υπάρχει και η παιδεία της ιδιωτικοποίησης (ιούνης 2006)

Μεσα στους επομενους μηνες αναμενεται να ψηφιστει στην βουλη ο νεος «νομος πλαισιο» για την τριτοβαθμια εκπαιδευση. Συμφωνα με αυτον συνοπτικα προβλεπεται: εισαγωγη manager στα πανεπιστημια, η επιβολη περιορισμού στα χρόνια φοίτησης όπως και στην μεταφορά μαθημάτων απο προηγούμενα εξάμηνα, ο περιορισμος του πανεπιστημιακου ασύλου, η κατάργηση των δωρεάν συγγραμμάτων, η επιβολη διδάκτρων στις μεταπτυχιακές σπουδες. Επισης με την αναθεώρηση του άρθρου 16 του συντάγματος, προωθείται η ίδρυση «μη κρατικών» (sic) πανεπιστημίων. Νομίζουμε πως γίνεται εύκολα αντιληπτό πως οι ρυθμίσεις αυτές πρόκειται να δυσχαιράνουν την πρόσβαση στα πανεπιστημια των λιγότερο «οικονομικά εύρωστων» στρωμάτων. Με μια δεύτερη ανάγνωση βλέπουμε οτι έχουμε να κάνουμε με μια προσπάθεια «εξορθολογισμού» της λειτουργίας των πανεπιστημίων, ή με άλλα λόγια, αφενώς με την ολοκληρωτική επικράτηση της λογικής του κέρδους, αφετέρου με την επιχειρούμενη διασφάλιση του ενστερνισμού απο μέρους των φοιτητών του καπιταλιστικού φαντασιακού. Ενός φαντασιακού που ούτως ή άλλως επελαύνει –η ψήφιση του συγκεκριμένου νόμου θα μπορούσαμε να πούμε ότι έρχεται να επισφραγίσει στην ουσία την επέλασή του σε μεγάλο τμήμα του φοιτητικού κόσμου- και , μεταξύ άλλων, υπαγορεύει πως ο καθένας ανταμοίβεται εάν δουλέψει σκληρά κι αν είναι «άξιος». Όποιος δεν είναι «άξιος», λοιπόν , θα παίρνει πόδι με συνοπτικές, νομότυπες διαδικασίες.

Με μία κάπως πιο προσεκτική παρατήρηση, εύκολα κανείς διαπιστώνει ότι η εν λόγω εκπαιδευτική «μεταρρύθμιση» δεν έρχεται μόνη της, αλλά εντάσσεται στα πλαίσια μίας γενικότερης «αναδιάρθωσης» που είδαμε το τελευταίο διάστημα να θίγει μια σειρά απο εργασιακά δικαιώματα. Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί συμβαίνουν όλα αυτά τώρα; Η απάντηση δίνεται εύκολα εφόσον προηγηθεί μία απαραίτητη διευκρίνηση. Οι ελευθερίες και τα δικαιώματα που απολαμβάνουμε είναι βέβαια αποσπασματικά. Δεν χαρίστικαν απο τους καπιταλιστές επειδή οι τελευταίοι είναι φιλάνθρωποι. Αντίθετα αυτοί αναγκάστηκαν σε παραχωρήσεις στην προσπάθειά τους να ανακόψουν κοινωνικά κινήματα που έδρασαν συχνά θέτωντας υπο αμφισβήτηση το σύονολο της κοινωνικής οργάνωσης. Τώρα που οι κοινωνικές συγκρούσεις φαίνεται πως τείνουν να εκλείψουν, ακολουθώντας μια τροχιά παρακμής μερικών δεκαετιών, ο καπιταλισμός επιχειρεί να καλύψει το «χαμένο έδαφος».

Μιλάμε για κοινώνικες συγκρούσεις. Και οι ποσοτικές διεκδικήσεις επαγγελματικών κλάδων που βρίσκονται στην τραγική πλάνη να νομίζουν πως τα συμφέροντά τους είναι ξεχωριστά ή και ανταγωνιστικά ως προς αυτά των υπόλοιπων εργαζομένων δεν συνιστούν κοινωνικές συγκρούσεις. Όπως δεν συνιστουν κοινωνικές συγκρούσεις οι δολοπλοκίες και οι μικροπολιτικές επιδιώξεις των κομμάτων της αποκαλούμενης αριστεράς, μιας και αυτά δεν είναι η κοινωνία, παρότι πασχίζουν να μας πείσουν για το αντίθετο. Όλα αυτά δεν είναι παρα συντεχνιακές συγκρούσεις. Για να μην αποτελέσει κι ο αγώνας των φοιτητών μια τέτοια θλιβερή περίπτωση είναι ζωτικής σημασίας η συνειδητοποίηση απο πλευράς τους, οτι αυτό που συμβαίνει δεν είναι κάτι που αφορά αποκλειστικά τους ίδιους και τους οικείους τους, αλλά υπόθεσγ όλης της κοινωνίας. Το δεύτερο βήμα είναι η ίδια διαπίστωση απο πλευράς της κοινωνίας, πράγμα που πρέπει να αποτελέσει μέλημα των φοιτητών.

Γιατί όμως να αφορά όλη την κοινωνία; Υπεραπλουστευτική η συνήθης απάντηση: επειδή «η παιδεία εμπορευματοποιείται». Το ζήτημα όμως είναι ότι η παιδεία είναι ήδη εμπορευματοποιημένη πέρα απο το χρηματικό υπάρχουν κι άλλου είδους βαρύτερα αντίτιμα. Αν η κατανάλωση εκπαιδευτικών «πακέτων» με προσδοκώμενη ανταμοιβή την ανέλιξη στα υψηλότερα κλιμάκια της καταναλωτικής κοινωνίας δεν συνιστά εμπορευματική σχέση, τότε τι είναι; Θεωρούμε ότι το πρόβλημα δεν αφορά επιμέρους χαρακτηριστικά του πανεπιστημίου, αλλά την ίδια την ουσία αυτού και της εκπαίδευσης εν γένει. Το πανεπιστήμιο έχει μία αποστολή, η οποία είναι η αναπαραγωγή ορισμένων διαχωρισμών που διέπουν την παρούσα κοινωνική οργάνωση. Διαχωρισμών που αποτελούν πυλώνες της όπως αυτός ανάμεσα στην διανοητική και την χειρωνακτική εργασία. Ο διαχωρισμός ανάμεσα σε ειδικούς και μη, ανάμεσα σε αυτούς που σκέπτονται και σε αυτούς που εκτελούν. Αυτός ανάμεσα στους «καλλιτέχνες – δημιουργούς» και στο «κοινό τους». Η συμβολή του πανεπιστημίου σε αυτή την κοινωνία των διαχωρισμών είναι η παραγωγή αυτών που θα κλειθούν αύριο να οργανώσουν και να διοικούν την εργασία, εκπαιδευτικών που θα συνεχίσουν την αποστολή του, διαχωρισμένων καλλιτεχνών. Πάνω και πέρα απο όλα αυτά το πανεπιστήμιο αποτελεί ένα στάδιο στην δημιουργία ενός συγκεκριμένου ανθρωπολογικού τύπου. Του ανθρώπου – ιδιώτη του εξειδικευμένου βλάκα.

Έχουμε την πεποίθηση οτι καμία ουσιαστική γνώση δεν μπορεί να αποκτηθεί ως αποτέλεσμα επαγγελματικής διδασκαλίας κι αν κάποιος μαθαίνει κάτι ωφέλιμο μέσα στα πλαίσια ιδεολογικών μηχανισμών όπως το πανεπιστήμιο, αυτό ωφείλεται μάλλον σε «ατύχημα», σε «αστάθμητους παράγοντες». Όσοι εκπαιδευτικοί, φοιτητές, γονείς και λοιποί απογοητευμένοι απο την αποτυχία του πανεπιστημίου να ανταπεξέλθει σε αυτό που πιστεύουν οτι είναι ο ρόλος του αιτούνται επιπλέον χρηματοδότησης, εθελοτυφλούν μπροστά σε μια συντριπτική πραγματικότητα της οποίας είναι μέτοχοι. Απο την στιγμή που η πραγματική γνώση αποκτάται μέσω της συμμετοχής και της εμπειρίας, οι φοιτητές έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να συναντηθούν με αυτή στους δρόμους και στα κατειλημένα πανεπιστήμια, υπο την προϋπόθεση βέβαια, οτι αυτά αντι να παραμείνουν μοχλός πίεσης κόντρα στην κυβέρνηση, θα αποτελέσουν πολιτικούς και πολιτιστικούς χώρους συνεύρεσης και ενδεχομένως αυτομόρφωσης, ανοιγόμενα και προς την κοινωνία, παύοντας να είναι γκέτο. Είναι στο χέρι των φοιτητών και της κοινωνίας να μετατρέψουν τα πανεπιστήμια απο χώρους νάρκωσης της σκέψης σε χώρους όπου ο καθένας θα επιχειρεί να κινητοποιήσει την σκέψη των γύρω του, επιδιώκοντας ταυτόχρονα την κινητοποίηση της δικής του. Οι «ρεαλιστές» βέβαια, κάνοντας ίσως ένα μορφασμό, θα επιχειρήσουν να μας επαναφέρουν στην πραγματικότητα, δηλώνοντας ότι αυτά τα πράγματα είναι ανέφικτα και «ουτοπικά».Έτσι για μια ακόμη φορά θα εκλογικεύσουν το «πραγματικό». Έχουμε κι εμείς συναίσθηση της πραγματικότητας κι ακριβώς για αυτό τα λέμε αυτά. Σχετικά με το «ανέφικτο» έχουμε να δώσουμε την εξής μια απάντηση. Για να μπορέσει κανείς να φανταστεί κάτι άλλο-απο-αυτό-που-υπάρχει πρέπει να θέλει κατι άλλο.Και για να θέλει κάτι άλλο πρέπει να μπορεί να το φανταστεί. Επομένως θα συμφωνήσουμε πως όλα αυτά είναι ανέφικτα, στο βαθμό που δεν υπάρχει διάθεση να επιδιωχθουν....

Πρωτοβουλία Αυτόνομων Κέρκυρας

aytonomoikerkyras@yahoo.com